image 1 image 1 image 1 image 1 image 1 image 1

اهمیت پزشکی پشه ها در جهان

آخرین تغییرات 1397/9/10 09:59:24 | تاریخ 1397/9/10 09:55:46 | دفعات خوانده شدن 17 | 0 نظرات

 


اهمیت پشه ها به عنوان ناقلین مالاریا و تب زرد در سال 1848 توسط Nott Joseph مورد توجه واقع شد. در سال 1878 سر پاتریک مانسون نشان داد که کرمWchereria bancrofti توسط  p. quinquefasciatus.Cx منتقل مي شود. درست 3 سال بعد،Carlos Finley  فرض را بر این نهاد که تب زرد توسط پشه ها منتقل مي شود که بعدها توسط Walter Reed و همکارانش در سال 1901 به اثبات رسید. رونالد راس در سال 1897 كشف مهمتري را در حيدرآباد هند انجام داد وي ثابت كرد پشه هاي آنوفل به عنوان ناقل مالاريا عمل مي كنند. کشف سيكل انتقال بسیاری از بیماری های منتقله توسط ناقلين منجر به شناخت پشه ها به عنوان یک معضل عمده برای بشر و در پي آن توسعه روشهاي کنترل پشه ها گرديد.

اساس كنترل پشه ها در آغاز قرن 20 پايه گذاري شد. William C. Gorgas از اعضا پزشکی ارتش ایالات متحده آمریکا، بیشتر زندگی حرفه ای خود را جهت کنترل بيماري تب زرد و با تمرکز بر روی کنترل پشه ناقل بيماري Ae. aegypti [Stegomyia aegypti] اختصاص داد. به اين ترتيب از قرن بيستم وي با طراحي اصول ساخت و ساز در كانال پاناما موفق به سركوب كردن بيماري تب زرد در اين كشور گرديد. Gorgas اولین بار تشخيص داد که تنها با اجرای یک برنامه کنترل یکپارچه، می توان بار شدید بیماری های منتقله توسط ناقلين را کاهش داد. روش وی شامل خشك نمودن محل هاي زاد و ولد، از بين بردن پوشش های گیاهی جهت کاهش محل يا استراحت ترجيحي پشه های بالغ، استفاده از مشتقات نفت بمنظور سرکوب نمودن مراحل نا بالغ پشه، غربالگری و قرنطینه ساختن افراد آلوده جهت قطع سیکل انتقال و همچنین کشتن پشه های بالغ بمنظور کاهش تراكم جمعيت پشه هاي ناقل و ميزان تماس با انسان بوده است (3 و 4). توسعه و استفاده از ددت به عنوان یک حشره کش ابقايي، در ابتدا موفقیت فوق العاده اي را در کنترل جمعیت پشه به دست آورد. درطي سالهاي 1950، اعتقاد بر این بود که مالاریا با استفاده از DDT و کلروکین ریشه کن خواهد شد، اما اين مسئله به سرعت با شكست مواجه شد كه دليل آن ناشي از مقاومت پشه ها به حشره کش مزبور دربسیاری از مناطق بود. علاوه بر این تلاش براي كنترل ناقلين با استفاده گسترده از حشره کش های غیر اختصاصی و با داوم بسیار بالا كه منجر به مشکلات ناشي ازسم و عدم سازگاري با محيط بود از موفقيت چنداني برخوردار نگرديد. با وجود تلاش های قابل توجهی كه از سوی سازمان های ملی و بین المللی مانند WHO انجام گرفت، می توان استدلال کرد که نتیجه اصلی تا به امروز اين است که به سادگی از افزایش چشمگیر بیماری های منتقله توسط ناقلين جلوگیری نمود. پشه­ها همچنین به عنوان ناقلین اصلی بسیاری از ویروس­ها، باکتری­ها، پروتوزوا­ها و نماتودها می باشند. آنها قادر به ایجاد بیماری های متعددی مانند تب دانگ، تب زرد، چیکونگونیا، انواع آنسفالیت­ها و فیلریازیس می باشند (5-7). انتقال عوامل پاتوژن یا بشکل مکانیکی (انتقال ویروس Myxoma عامل ایجاد میکزوماتوزیس در خرگوش) یا بیولوژیکی صورت می گیرد.

فرم بیولوژیکی بسیار پیچیده می باشد چرا که پاتوژن مجبور به سپری کردن یک دوره رشد و تکاملی در بدن ناقل خود می باشد. پشه ها چنانچه از نظر اکولوژیکی و فیزیولوژیکی در شرایط مناسبی باشند، به دلیل عادات و رفتارهای خونخواری که دارند قادر به اکتساب عامل پاتوژن از یک میزبان مهره­دار و انتقال آن به میزبانی دیگر خواهند بود. ناقلین بالقوه گروهی هستند که طول عمر مناسب داشته و آنقدر زنده خواهند ماند تا عامل پاتوژن بتواند در بدن آنها سیکل رشد، تکثیر و یا تکاملی خود را سپری نماید. برای اینکه انتقال به شکل موفقیت آمیز صورت گیرد نیاز به چندین بار خونخواری می باشد. از نظر عوارض و میزان مرگ و میر پشه­ها خطرناکترین موجودات برای بشر می باشند. آنها بیش از 3 میلیارد نفر را در سراسر مناطق گرمسیر و نیمه گرمسیر دنیا تهدید نموده و نه تنها فعالیتهای توسعه ای انسان را تحت تاثیر قرار داده بلکه مشکلات عدیده ای را نیز از نظر اقتصادی-اجتماعی و سیاسی فراهم آورده اند. بدون شک، پاتوژن­هایی که توسط حشرات منتقل می شود در اثر ایجاد پاندمی ها و اپیدمی های بزرگ، قادر به سقوط امپراطوری هایی چون یونان و روم باستان در طول تاریخ بوده اند. بطور مثال بیماری مالاریا مهمترین مشکل بهداشتی در آخرین روزهای امپراطوری روم بوده است. بدون شک بیماری مالاریا شناخته شده ترین عامل بیماری در سراسر دنیا می باشد که بیش از 100 کشور جهان را در مناطق مختلف تهدید می نماید. عامل این بیماری از دسته پروتوزواها (P. falciparum، P. vivax،P. ovale و P. malariae) بوده و ناقل آن پشه های گروه آنوفل می باشد. بیش از 400 گونه آنوفل در دنیا شناسایی شده که از این تعداد حدود 40 گونه به عنوان ناقل بیماری در دنیا شناخته شده اند. پشه ها همچنین ناقل گروه مهمی از ویروس ها بنام آربوویروسها (Arthropod-Borne-Viruses) می باشند. در این گروه از بیماریها ویروس در بدن بندپا تکثیر یافته و از طریق گزش به میزبان مهره­دار انتقال می یابد. آربوویروس­ها علاوه بر انتقال از طریق گزش (Horizontal Transmission) قادر به انتقال به شکل Vertical Transmission یا Transovarial Transmission نیز می باشند که در آن ویروس از طریق تخم­ پشه­ها به نسل بعد انتقال می یابد. گزارشات متعددی از تعداد آربوویروسهای شناخته شده در دنیا وجود دارد. بطوریکه بیش از 500 نوع آربوویروس از سراسر جهان تا کنون گزارش شده است که تقریبا 100 نوع از آنها برای انسان و حدودا 40 نوع برای حیوانات آلوده کننده می باشد. مهمترین آربوویروسهای منتقله توسط پشه ها به انسان در سه خانواده Togaviridae با جنس آلفاویروس ها (شاملChikungunya، Sindbis،Equine EncephalitisوRoss River virusesFlaviviridae، جنس فلاوویروس ها (شاملYellow Fever virus،Dengue Virus، West Nile virus،Japanese virus وSt.Louis encephalitis viruses) وBunyaviridae با 2 جنس بنیاویروس (شامل California group) و فلبوویروس (شاملRift Valley virus) قرار می گیرند (7و 8).

پشه­ها علاوه بر بیماری های فوق الذکر ناقلین توانمندی در انتقال بیماری های نماتودی، بنام فیلریازیس می باشند. تخمین زده شده است که بیماری فیلریازیس لنفاوی120 میلیون فرد را در 80 کشور جهان در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری تهدید می کند. از مهمترین این فیلرها می توان بهWuchereria bancrofti، B. timori،Brugia malayi، Dirofilaria immitis وD. repens اشاره کرد که گونه های مختلفی از پشه های جنس آنوفل، کولکس، آئدس و اکلروتاتوس در سراسر دنیا ناقل عوامل بیماری زای یاد شده می باشند (9).




 

بخشی از کتاب پشه های خانواده کولیسیده ( آئدس ها )

 




اثر : دکتر سارا دوستی

منبع : http://www.nashrenazari.com

استفاده از مطلب با ذکر منبع بلامانع است 

 


نظرات
نظری ثبت نشده
نظر دهید
نام و نام خانوادگی


آدرس ایمیل


نظر تذکر:کد HTML ترجمه نمی شود!

آنچه در عکس می بینید وارد کنید:

جستجو



امروز

1397/9/20



محصولی در سبد خرید شما نیست
آدرس ایمیل:

رمز عبور: