image 1 image 1 image 1 image 1 image 1

اهل حدیث،سلفی گری و جریان سروری

آخرین تغییرات 1397/3/20 13:31:25 | تاریخ 1397/3/20 13:30:58 | دفعات خوانده شدن 205 | 0 نظرات

 

ا- اصطلاح اهل الحدیث

«اهل الحدیث» یعنی "آن دسته از راویان متعصب اهل سنت که با معتزله و اشاعره در ستیز بودند و غالبا گرایش به بنی امیه دارند".

این نام یک جریان شناخته شده­ی فرهنگی سیاسی است یکی از شخصیتهای بارز این جریان، احمد حنبل و دیگری مالک بن انس است. این جریان گاهی معتزله را تکفیر می­کردند.

اهل حدیث با استناد به روایات جعلی و تحریف شده توسط آخوندهای دربار اموی به تکفیر عموم مسلمانان - مخصوصا آزادیخواهان می­پرداختند، مردم را به جزئیات فقهی فردی مشغول می­کردند و عمدا یا سهوا به اهداف کلان اسلام همچون عدالت و عقلگرایی که مورد تاکید قرآن است، بی مهری می­کردند.

این جریان با کسانی مثل حسن بصری و ابوحنیفه و متفکران عقلگرای اهل سنت مشکل جدی داشتند که گاهی به تکفیر کشیده میشد.

ب- سلفی­گری

سَلَفی به گروهی از مسلمانان اهل سنت گفته می ‌شود که به دین اسلام تمسک جسته و خود را پیرو سلف صالح می ‌دانند و در عمل و اعتقادات خود از پبامبر اکرم (ص)  اسلام، صحابه و تابعین تبعیت می­کنند. سلفی‌ها تنها قرآن و سنت را منابع احکام و تصمیمات خود می­‌دانند. سلفی­گری دو رکن اساسی دارد: یکی بازگشت به شیوه زندگی و مرام سلف صالح و در نهایت سنت حجاز و به خصوص سنت اهل مدینه در ۱۴۰۰ سال پیش، و دوم مبارزه با بدعت، یعنی هر چیزی که جدید باشد، به نظر سلفی ها، بدعت است. سلفی‌های معاصر بر معنی خاصی از توحید تأکید زیادی دارند که باعث می ­شود افراد بسیاری «نامعتقد» به آن تلقی گردند. سلفی‌گری دارای ابعاد مذهبی، فرهنگی، اجتماعی، و سیاسی است و تأثیری بنیادین بر متفکران مسلمان در گوشه و کنار جهان اسلام گذاشته است.

در تاریخ معاصر دست کم سه گونه سلفی گری قابل تفکیک است. سلفی گری ظاهراگرا پیرو آرای اهل حدیث‎‎ و بخصوص ابن تیمیه و محمد بن عبدالوهاب است.

مشهورترین گروه‌های الهام گرفته از سلفی‌گری اخوان‌المسلمین و جماعت اسلامی هستند. در اواخر قرن بیستم، این اصطلاح به اصلاح‌گران سنت‌گرا اطلاق می ‌گردد.

ایدئولوژی جهادگرایی سلفی الهام‌بخش بسیاری از گروه‌های مسلح تروریستی مانند القاعده در آغاز قرن ۲۱ بوده است. این گروه‌ها دیدگاه‌های سلفی‌گری علمی (سلفی‌گری سنتی) را رد کرده و خشونت را راهی مناسب و ضروری برای مقابله با حملات غرب علیه اسلام می­‌دانند. این گروه‌ها متون اسلامی و تاریخ را بازتفسیر نموده و بر آیات نظامی قرآن و تاریخ نظامی اسلام تأکید بسیار دارند.

سلفی­ها ارتباط نزدیکی با وهابیت و خاندان آل سعود دارند. بیشتر سلفی‌ها در عربستان قطر  و امارات متحده زندگی می ‌کنند.

ت- جریان سُروری

جریان سلفی سروری با نام بنیانگذار آن "شیخ محمد بن سرور زین العابدین بن نایف" شناخته می­شود. او یکی از رهبران سابق اخوان المسلمین در سوریه بود که در دهه شصت میلادی وارد عربستان سعودی شد و به عنوان استاد در دانشگاه شهر "بریده"، از شهرهای عربستان سعودی، مشغول به کار گردید. شیخ که متولد1938 م است، اوایل دارای گرایش اخوانی بود و بعد از اقامت شش ساله در عربستان به کویت مهاجرت کرد و سپس به لندن رفت و در آنجا نشریه ای با عنوان " السنه النبویه" را منتشر نمود. این نشریه در دهه هشتاد و نود میلادی، توانست نقش بزرگی در شکل گیری جریان سلفیه سروری ایفا کند. منتقدین این جریان برخی مواقع آن را به نام "سلفیه قطبی" (اشاره به سید قطب) معرفی می­کنند و به طور کلی نامگذاری این جریان با عنوان سلفیه سروری یک انتقاد ظریف و دشنام سیاسی -عقیدتی است.

هنگام مهاجرت شیخ به عربستان، فضای جامعه این کشور کاملا سنتی و مذهبی است و هنوز سنت سیاسی ممنوعیت اعتراض به حاکم، پابرجاست. در این شرایط محمد بن سرور تحت تاثیر حوادث انقلاب ایران و نیز حمله شوروی به افغانستان و سپس جنگ اشغال کویت از مسیر سخنرانی های مذهبی، متعرض امور سیاسی می­شود؛ به گونه­ای که هر کس از مبلغان مذهبی که در خصوص سیاست و یا حوزه عمومی سخن می­گفت به سروری بودن، متهم می­شد. در جامعه سنتی عربستان، از سوی علمای دین، هرگونه تحزب امر مذمومی محسوب می­گردید؛ لذا جریان سروری در پوشش مذهب و به دور از اسم و رسم حزب، اقدام به فعالیت نمود. عوض القرنی یکی از مبلغان مشهور سلفی بر این باور است که محمد بن سرور بیش از آن که بر جامعه مذهبی عربستان تاثیر گذاشته باشد، از آن تاثیر پذیرفته است.

جایگاه و مبانی جریان

 برای تحلیل علل شکل گیری این جریان، باید به تحولات بنیادین موج اسلام گرایی در خاورمی انه نیم نگاهی داشت. احیای مجدد اسلام به عنوان یک آلترناتیو ( علی البدل) قوی در مقابل دیگر اندیشه­ها، به طور طبیعی بسیاری از جریان­هایی را که بالقوه توانایی حرکت داشتند را به فضای جدید وارد نمود. جریان سروری به عنوان یک حرکت نسبتا نوین در جامعه سنتی و محافظه کار عربستان، توانست روح خسته جریان وهابی را با وام گرفتن و تلفیق اندیشه­ها بیدار سازد و آن را به بستر جامعه وارد کند. می­توان سلفیه سروری را حاصل تلفیق تفکر اخوان المسلمین و سلفیت وهابی عربستان دانست. به عبارت دیگر محمد بن سرور تلاش کرد تا مفهوم حاکمیت سید قطب را با توحید محمد ابن عبد الوهاب بیامیزد. او در این فرایند از روش ظاهر گرایی حنبلی و تصلب و منزه گرایی ابن تیمیه نیز بهره جست. این جریان توانست در تحول جریان های سلفی سعودی از جمود فکری و عملی به سوی نوعی جنبش انقلابی و آرمان­گرا در نقش حلقه رابط و یا عامل شتاب دهنده وارد عمل شود.  محصول این شتاب، شکل گیری گروه­های جهادی سلفی بود که بعد ها به افغان العربمشهور شدند. کسانی که با گرایش سلفی و وهابی سعودی دارای تمایلات جهادی و انقلابی بودند، اغلب خوراک فکری خود را در جلسات محمد بن سرور و این طیف از خطبا و مبلغین جستجو می­کردند.

محمد بن سرور معتقد است جریانی که او آنرا نمایندگی می­کند بر سه اصل جنبشی و سازمانیِ اخوان المسلمین، انقلاب­گری سید قطب و سلفیت ابن تیمیه استوار است.

 

بخشی از کتاب نقش قدرت های سیاسی در جهت دهی احادیث

 

اثر : محمدرضا غفاری

منبع :http://www.nashrenazari.com

استفاده از مطلب با ذکر منبع بلامانع است 



مقالات مرتبط
نظرات
نظری ثبت نشده
نظر دهید
نام و نام خانوادگی


آدرس ایمیل


نظر تذکر:کد HTML ترجمه نمی شود!

آنچه در عکس می بینید وارد کنید:

جستجو



امروز

1397/9/23



محصولی در سبد خرید شما نیست
آدرس ایمیل:

رمز عبور: