image 1 image 1 image 1 image 1 image 1 image 1

«ذکر» چیست؟

آخرین تغییرات 1396/10/7 09:43:31 | تاریخ 1396/10/5 12:37:48 | دفعات خوانده شدن 372 | 0 نظرات

کلمه «لذکری» از باب اضافه مصدر به مفعول خودش است، و لام آن برای تعلیل است. و این جار و مجرور متعلق به مفعول کلمه «أقم» می­باشد و حاصل معنایش است که: عبادت و یادآوری مرا با عمل نماز تحقق بده، هم­چنان­که می­گویند: «بخور برای این که سیر شوی»

مقصود از «ذکر» چیست؟

«ظاهر این است که مقصود از ذکر، اعم از ذکر لفظی است و بلکه مقصود از آن مطلق انتقال ذهن و خطور قلب است، چه این که به مشاهده آیتی و برخوردن به حجتی باشد، شاهدش این است که بعد از آن که می­فرماید:

الذینَ آمَنوا و تَطمَئِنَّ قُلوبُهُم بذکرِ الله؛

به عنوان قاعده کلی می­فرماید:

الا بذکرِ الله تطمئنُّ القُلوب؛

و این خود قاعده عمومی است که شامل همه انحاء ذکر می­باشد، چه این که لفظی باشد و چه غیر آن».

آثار «ذکر» و یا «یاد خدا» چیست؟

هنگامی که نام خدا برده می­شود یک دنیا عظمت، قدرت، علم و حکمت در قلب انسان متجلی می­گردد، چرا که او دارای اسماء حسنا و صفات علیا و صاحب تمام کمالات ومنزه از هرگونه عیب ونقص است. توجه مداوم به چنین حقیقتی که دارای چنین اوصافی است:

1.      روح انسان را به نیکی­ها و پاکی­ها سوق می­دهد.

2.      از بدی­ها و زشتی­ها پیراسته می­دارد و به تعبیر دیگر بازتاب صفات او در جان انسان تجلی می­کند.

3.      توجه به چنین معبود بزرگی موجب احساس حضور دایم در پیشگاه او می­شود و جان را صفا و دل را نور و حیات می‌بخشد.

خداوند در چندین آیه قرآن برای تقویت روحیه پیامبر (صلی الله علیه و آله) دستور می­دهد که آن حضرت برای کسب نیرو و سعه صدر بیشتر در برابر انبوه مشکلات به تسبیح پروردگار و نیایش و سجده روی آورد از جمله، در آیه:

فَسَبِّح بِحَمدِ رَبِّکَ وَ کُن منَ السّاجِدینَ؛

(برای دفع نارضایتی آنان) پروردگارت را تسبیح و حمد گو و از سجده کنندگان باش.

این آیات نشان می­دهد که «عبادت» و یا «یاد خدا» و «ذکر» او اثر عمیقی در تقویت روح و ایمان و اراده آدمی دارند و این که خداوند می­فرماید: «الا بذکرِ الله تطمئنُّ القُلوب» در واقع اشاره مستقیم است به بهترین اثر «ذکر» که همان «آرامش روحی» است. در تفسیر این آیه آمده است که: «چون آدمی در زندگی خود هدفی جز رستگاری به سعادت و نعمت نداشته، و بیمی جز از برخورد ناگهانی شقاوت و نعمت ندارد، یاد او برای هر نفسی که در امر خود متحیر است و نمی‌داند که به کجا می­رود و برای چه آمده، مایه انبساط و آرامش است، آن­گونه که نوش دارو مایه راحتی و آرامش مارگزیده است. پس هر قلبی- به طوری که جمع محلی به الف و لام (القلوب) افاده می­کند با ذکر خدا اطمینان می­یابد، مگر این که کار قلب به جایی برسد که در اثر از دست دادن بصیرت و رشدش دیگر نتوان آن را قلب نامید و از ظاهر الفاظ آیه انحصار فهمیده می­شود، چون متعلق به فعل یعنی «بذکر الله» بر خود فعل یعنی «تطمئن» مقوم آمد، در نتیجه می­فهماند دل­ها جز به یاد خدا به چیز دیگری اطمینان نمی­یابد، چرا که انسان هدفی جز رسیدن به امنیت و سعادت ندارد و تنها سبب غالب و غیر مغلوب هم خدای سبحان است.

پس به طور کلی از طریق ارتباطی که میان این دو آیه مذکور برقرار می­شود می­توان «رسیدن به آرامش روحی» توسط «نماز» را نتیجه گرفت. چرا که آیه اول مقصود از نماز را «ذکر» بیان می­کند و آیه دوم «ذکر» و «یادآوری خداوند» را تنها عاملی می­داند که می­تواند انسان را به آرامش برساند. و انحصاری که در این آیه از آن بحث شد هم به خوبی می­رساند که انسانی که همیشه نیازمند و طالب آفریده شده است، برای رسیدن به آرامش چاره­ای ندارد جز این که از طریق «نماز» با پروردگار و ربّ خود ارتباط برقرار کند.

بسیاری از روان­شناسان هم به آرامشی که توسط «نماز» حاصل می­شود اشاره کرده­اند از جمله دکتر «محمد عثمان نجاتی» و برخی دیگر در این باره می­نویسند: «انسان در نماز با خضوع و خشوع در برابر آفریدگار هستی می­ایستد، خدایی که بر تمام ذرات هستی حاکم، و مدبر امور آسمان­ها و زمین است، این وقوف خاشعانه و خاضعانه انسان در برابر خداوند متعال، به او نیرویی معنوی می­بخشد که حس صفای روحی و آرامش قلبی و امنیت روانی را در او بر می­انگیزد، چون انسان در نماز البته در صورتی که به طور صحیح انجام شود با تمام اعضای بدن و حواس خود متوجه خدا می­شود و از همه مشغله­ها و مشکلات دنیا روی بر می­گرداند. که همین روی گردانی کامل از مشکلات است که باعث ایجاد چنین آرامشی می­شود. دکتر «توماس هایسلوپ» هم در این باره می­گوید: «من به عنوان یک پزشک می‌گویم مهم­ترین وسیله ایجاد آرامش در روان و اعصاب انسان که من تا کنون شناخته­ام، نماز است». انسان پس از نماز، بلافاصله به ذکر و دعا و تسبیح می­پردازد. اصولاً انسان در دعا، با خدای خود به مناجات می­پردازد و از مشکلاتش به درگاه خدا پناه می­برد، همین بازگو کردن مشکلات، منجر به رهایی از اضطراب و ایجاد حالت تمدد اعصاب و آرامش روانی می­شود و از طرفی صرف دعا و تضرع به درگاه خداوند نیز باعث کاهش اضطراب می­شود، چرا که مؤمن می­داند که خداوند متعال در قرآن کریم فرموده است:

وَ قالَ رَبُّکُمُ ادعُونی أستَجِب لکم؛

«پروردگار شما فرمود مرا بخوانید تا (دعای) شما را مستجاب کنم...»

پس «نماز» بهترین مصداق «یاد خدا» است، تنها وسیله آرامش انسان است و بهترین ریسمانی است که انسان می‌تواند در مواجهه با مشکلات به آن چنگ زند و از اضطراب روحی خود بکاهد.


 

 

 

بخشی از کتاب فلسفه نماز

اثر : راحله محمدی

استفاده از مطلب با ذکر منبع بلامانع است

http://www.nashrenazari.com


مقالات مرتبط
نظرات
نظری ثبت نشده
نظر دهید
نام و نام خانوادگی


آدرس ایمیل


نظر تذکر:کد HTML ترجمه نمی شود!

آنچه در عکس می بینید وارد کنید:

جستجو



امروز

1397/7/30



محصولی در سبد خرید شما نیست
آدرس ایمیل:

رمز عبور: