image 1 image 1 image 1 image 1 image 1 image 1

اصل و نسب ایل قاجار

آخرین تغییرات 1396/7/30 11:41:44 | تاریخ 1396/7/30 09:23:26 | دفعات خوانده شدن 496 | 0 نظرات

حمله مغول به ایران راه ورود بلامانع عده کثیری از قبایل ترک و تاتار را به کشور ما باز کرد و قبایلی که درراه مقاصد چنگیز دست به کشتارهای بی‌رحمانه و قتل و غارت اموال مردم شهرها و دهستان‌های ایران زده بودند.

در سایه قدرت نظامی مغول و سپس در سایه خدمتگزاری به ایلخانان مغول بسیاری از دشت‌های سبز و خرم کوهستان‌های فلات ایران و قفقاز را برای سکونت خود اختیار کردند و مدت دو قرن حکومت ایلخانان در ایران با نقل‌وانتقال‌هایی که در محل سکونت این قبایل داده شد نژادهای مختلف تاتار و ترک در هم آمیختند و به مناسبت محل سکونت یا مناسبات اجتماعی نام‌های جدیدی برای این قبایل به‌کاربرده شد که از آن جمله می‌توان ترکمان و اُزبک را ذکر کرد.

ترک‌تازی امیر تیمور ازلحاظ ضربت تاریخی بر پیکر اجتماعی ملت ایران مکمل حمله بی‌رحمانه مغول بود که کشور ما را عرصه جنگجوئی قبایل ترک و تاتار قرارداد.

بعضی از سران قبایل پاداش کشتارها و خونریزی‌هایی را که امر امیر تیمور گورکانی در ایران و ممالک آسیای غربی انجام دادند به‌صورت حکمرانی و فرماندهی سپاه و امثال آن مرد خون‌خوار گرفتند و به‌تدریج نقش سیاسی و فرمانروائی اختیار کردند.

در سراسر قفقاز و دشت‌های شمال دریای خزر و ترکستان غربی و آذربایجان و آسیای صغیر و شامات و فلسطین حکومت‌هایی برای خود تشکیل دادند بعضی از آن‌ها مانند حکومت آل عثمان قدرت یافت و به‌تدریج به امپراطوری مقتدری تبدیل شد.

آذربایجان یکی از بزرگ‌ترین ناحیه و مرکز ثقل حکومت بود و اردوگاه و مهم‌ترین منبع ذخیره نظامی محل تمرکز نیروهای مختلف جانشینان تیمور تا زمانی که آثار تجزیه در امپراطوری آنان ظهور پیدا نکرده بود توجه خاص به این قسمت از متصرفات خود داشتند و این امر قبایلی را که در این ناحیه ساکن بود در مسیر جذر و مد حوادث سیاسی و نظامی قرارداد و اولین آثار تجزیه دولت تیموری از این منطقه ظهور کرد.

و ترکمانان آق قوپونلو و قراقونلو تمام کوشش خود را برای تسلط بر آذربایجان و قفقاز به کاربردند.

اندکی بعد از اجتماع قبایل تاتار و ترک در ترکستان غربی و دشت‌های جنوب روسیه و شمال قفقاز به وجود آمد که برای نفوذ به خاک ایران سلاطین صفویه را سخت در فشار قراردادند که منجر به جنگ‌های خونینی گردید.

ترکمانان آق قویونلو در آذربایجان مدتی حکومت کردند که می‌توان گفت پایه‌های اصلی نیروی صفویه را در اوایل کار آن‌ها بنا نهادند نام خود را به دسته‌ای از ترکمانان دادند که چند قرن بعد با عنوان قاجاریه در عرصه سیاسی ایران ظاهر شدند.

(اصل ایل قاجار به ترک بن یافث بن نوح علیه‌السلام می‌پیوندد.

قاجاریه طایفه‌ای از طوایف و قبیله‌ای از قبایل ترکند و گفته‌اند چون از اولاد قاجار نویان بن سرتاق نویان بن سابا نویان بن جلایر بن نیرون بوده‌اند به نام جد اعلی خود شهرت نموده‌اند (روضه الصفا تألیف هدایت جلد نهم) سرتاق نویان به نقل ناسخ التواریخ از بزرگان درگاه و از سرهنگان سپاه هلاکوخان مغول بوده است.)

روی همین اصل قاجاریه به ترکمان بودن خود مباهات می‌کردند.

از بررسی بعضی از اسناد تاریخی چنین برمی‌آید که در دوره صفویه به علت آن‌که سلاطین اولیه آن سلسله از طرف مادر قرابتی با ترکمانان داشتند.

ترکمانان ساکن حوالی رود ارس را برای مرزبانی و دفاع از خاک ایران در برابر یورش‌ها و دستبردهای ازبکان به استرآباد (گرگان کنونی) کوچانده شدند.

ایل در دوره پادشاهی صفویه به تعهداتی که درباره حفظ سرحدات ایران داشتند عمل می‌کردند و نسبت به دربار صفویه وفادار بودند.

در اکثر جنگ‌هایی در این دوره میان قوای ایران و نیروهای عثمانی و ازبک در مشرق و مغرب ایران روی داد سران و عده‌ای از زبدگان ایل قاجار شرکت داشتند.

هنگامی‌که ترکمانان قاجار مأمور حفظ سرحدات ایران در گرگان و دشت شدند به‌حکم ضرورت و زندگی شبانی دشت‌های کنار رود گرگان و استرک را برای سکونت خویش انتخاب کردند تا هم سرزمینی مشابه مسکن سابق خود داشته باشند و هم از مراتع و مرغزارهای کنار استرک و گرگان رود استفاده کنند.

پس از مدتی میان دسته جات ایل اختلاف روی داد و سران و کلانتران ایل حدفاصلی برای حوزه سکونت و چراگاه احشام و اغنام قبایل تعیین کردند که جریان رود گرگان شاخص آن بود.

بدین ترتیب عده‌ای از قبایل قاجار در حوزه علیای رود گرگان و عده دیگری در حوزه سفلای آن رود ساکن شدند.

دسته اول را یخاری باش و دسته دوم را اشاقه باش که دو اصطلاح ترکی است نامیدند.

(در زبان ترکی یخاری به معنی بالا و اشاقه به معنای سمت پایین است. این دو اصطلاح معرف حوزه سکونت اولیه قاجاریه در استرآباد و گرگان است.)

 

(ایل قاجار صفات ساده ایلیاتی خود را همچنان حفظ کرده بود و در دشت گرگان با کلیه احشام و اغنام خود زندگی می‌کرد. اصطلاح دولو به معنای شتر و قویون لو به معنی گوسفند است که می‌توان گفت قبایل دولو بیشتر به شترداری و دستجاب قویونلو به پرورش گوسفند روزگار می‌گذراندند.)

 

بخشی از کتاب سلسله قاجار

اثر : سیروس اسعدی

استفاده از مطلب با ذکر منبع بلامانع است 

http://www.nashrenazari.com


نظرات
نظری ثبت نشده
نظر دهید
نام و نام خانوادگی


آدرس ایمیل


نظر تذکر:کد HTML ترجمه نمی شود!

آنچه در عکس می بینید وارد کنید:

جستجو



امروز

1397/4/2



محصولی در سبد خرید شما نیست
آدرس ایمیل:

رمز عبور: