image 1 image 1 image 1 image 1 image 1

ترک اعتیاد

آخرین تغییرات 1397/11/11 11:17:39 | تاریخ 1392/2/22 07:45:48 | دفعات خوانده شدن 1460 | 2 نظرات

ترک

مظلوم‌ترين قشر، در جريان و تفكر اعتياد، افراد در حال ترك هستند. اين بيماران در حال درمان. متأسفانه به علت نفوذ و شدتي كه جريان اعتياد بر زندگي تمامي آدميان دارد، كمتر مورد توجه قرار گرفته‌ و سبب شناسي تخصصي و علت ‌‌اين‌كه چرا اين افراد دچار بازگشت و لغزش مي‌شوند كمتر مورد بحث قرار گرفته است. همچنين با حضور اعتياد در زندگي روزمره، توجه نويسندگان اين حوزه‌ بيشتر متمركز به اعتياد و تمامي وجوه آن از جمله نوع مواد است. ما در اين كتاب سعي كرده‌ايم تا آن‌جا كه امكان دارد به چرخه‌ي ترك بپردازيم و علت ‌‌اين‌كه (چرا همان درصد كمي كه در جريان ترك قرار دارند كمتر به موفقيت مي‌رسند؟) بررسي شود.
با گستردگي حوزه‌ي اعتياد، كسي فكر نمي‌كرد كه حوزه‌اي گسترده‌تر و وسيع‌تري به نام ترك به وجود آيد. اگر اعتياد را بخواهيم تعريف كنيم و تمامي وجوه آن را در نظر بگيريم، آن‌چه در تمامي مواد مشترك است «مصرف» مي‌باشد. اگر قرار باشد يك محور در نظر گرفت و در يك طرف سيگار و در طرف ديگر آن مواد سنگيني مانند كوكائين و شيشه را قرار داد، آن‌چه در تمامي اين مواد و در تمام درجات اين خط افقي ديده مي‌شود مفهوم مشترك «مصرف» است.

با اين تفاصيل و گستردگي حوزه اعتياد، آن‌چه به چشم مي‌آيد يك بُعدي بودن و قرار گرفتن آن در يك معنا است. اعتياد هرآن‌چه هست يك معناي كلي دارد كه در بالا به آن شاره شد. با بي‌توجه بودن به تك بُعدي بودن اعتياد در بحث محتواي آن كه مصرف مي‌باشد و پرداختن به طول و دراز بودن، باعث فراموشي بحث پُر پيچ و خمِ ترك شده است.
كوچه پَس كوچه‌هاي ترك بسيار تنگ و تاريك است. اما چه تحقيقي در اين زمينه شده است؟ آن‌چه امروزه اهميت پيدا كرده است و البته كم اهميت نيز نمي‌باشد كنترل مواد اعتيادآور است. چه در بحث كشف مواد و چه در بحث كنترل شخص مبتلا به سندرم اعتياد. آن‌چه كمتر مورد توجه است و بسيار بحث مهمي است، استمرار اين كنترل و تداوم درمانِ ثمربخش آن است. امروزه در ترك اعتياد هدف درماني بيشتر درمان‌هاي نگهدارنده براي بيماران است. در ‌حالي‌كه درمان‌هاي نگهدارنده مانند «متادُن درماني» ابزاري براي رسيدن به مفهوم بالاتر يعني ترك مي‌باشد. در صفحات پيش رو ابزار رسيدن به مفهوم ترك را بيشتر توضيح خواهيم داد.
در بسياري از مصاحبه‌هاي باليني، بيماران در راه رسيدن به ترك و مفهوم راستينِ آن ناكام و تنها عده‌ي كمي توانسته‌اند اين مسير را طي كنند. آن‌ها تنها مي‌مانند و نمي‌دانند با چه ابزاري يك ترك موفقيت‌آميز داشته باشند و به طور مداوم اين سؤال در ذهن بيماران در حال ترك تكرار مي‌شود كه، چه موقع مي‌توانند به طور كامل از دنياي كاذب اعتياد و درمان‌هاي پيراموني آن خارج شوند. اين گم‌گشتگي اهدافي و بينش مبهم آن‌ها باعث حالت ايستا و گاهي مصرف دوباره در آنان مي‌شود. يكي از دلايل بازگشت موجِ در حال ترك اعتياد، همين ابهامِ در هدف‌گذاري درماني و پُرپيچ و خم بودنِ ترك مي‌باشد. دانستيم كه اعتياد يك معنا بيشتر ندارد و آن «مصرف» است، به همين علت افرادِ در حالِ ترك با توجه به سختي راه در پي راه حلي آسان و مسيري ساده‌تر از ترك مي‌باشند، آن مصرف دوباره است. اين بازگشت با بهانه‌هاي متعدد، توجيح نياز شديد بدن، همچنين شايعه‌هاي درماني صورت مي‌پذيرد. در حالي كه در مقوله‌ي ترك يك «پشتيبان» براي «مديريت ترك» الزامي است. چيزي كه امروز جاي آن در بسياري از مراكز خالي است. در اين قسمت ذكر دو نكته ضروري است:

نکته او
ل:
بينش مصرف

آن‌چه روشنگري ناميده مي‌شود و بايد در مسير ترك به آن توجه كرد «بينش» است. اما اين روشنگري در هر دو مقوله‌ي مصرف و قطع مصرف نمود دارد. در توضيح بينش مصرف بايد گفت كه به همان اندازه كه بيمار در بحث مصرف مواد اعتيادآور روشن است بايد در ترك نيز روشن باشد. ‌‌اين‌كه بيمار مي‌داند از چه ماده‌اي استفاده كند، از چه كسي خريداري كند، كجا مصرف كند، چه مقدار مصرف داشته باشد، با چه كساني محفلِ مصرف داير كند و ... همگي در بينش او نسبت به مقوله‌ي مصرف است. در واقع فرد مبتلا مي‌داند، اما اين دانستن در مصرف است. تبديل اين بينش (بينش مصرف) به بينش قطع مصرف يا بينش ترك هدف اساسي هر درمانگري بايد باشد.بسياري از بيماران آن چنان نقشه‌ي راهِ مصرف را مي‌دانند كه تا سال‌ها اعتياد خود را پنهان مي‌كنند همچنين با تبديل بينش مصرف به بينش ترك مي‌توانيم «بينش تاريك» را در مقوله‌ي مصرف داشته باشيم. فرد مبتلا بايد از نقطه‌ي روشن مصرف به نقطه‌ي تاريك مصرف برسد و آگاهيِ خود را صرف ترك كند. بسياري از آنان دچار بينش تاريك در ترك هستند و در اكثر مواقع، كسي مسئوليت‌ تبديل بينش مصرف به بينش ترك را به عهده نمي‌گيرد و ابهام در سرتاسر دنياي ترك شكل مي‌گيرد. بيمار نمي‌داند از كجا شروع كند، فاكتورهاي ترك چيست، لغزش را چگونه مهار كند، زمان طبيعي ترك چه مقدار است و... ايجاد بينش ترك در مقابل بينش مصرف به عهده‌ي درمانگران است. به خصوص در ترك موادي مانند مت آمفتامين (شيشه) كه روان درماني و بينش كامل بهترين روش درماني است.
نکته دوم
بينش ترك
در رابطه با موشكافي كردن بينش بيشتر توضيح خواهيم داد. اما همين بينش ترك به تنهايي كانون ترك مواد اعتيادآور را پوشش مي‌دهد. ‌‌اين‌كه از كجا شروع كنم، چه نوع درماني داشته باشم، با چه كساني مشورت كنم، چه برنامه‌ي ورزشي، تغذيه‌اي، خانوادگي و... داشته باشم، به كدام مركز درماني مراجعه كنم و... همگي در بينش ترك مطرح مي‌شود. كليد اين بينش با مشاوره صورت مي‌پذيرد. بسياري از بيماران مبتلا به سندرم اعتياد از مشاوره‌ي ثمربخشِ ترك شانه خالي مي‌كنند. در حالي كه با يك مشاوره‌ي روانشناسي البته با متخصصين اين مقوله، راه براي تبديل بينش ترك همراه با ابزاري قابل دسترس امكان‌پذير است. نمي‌توان بدون ابزار و پشتيباني به بينش ترك رسيد در ‌حالي‌كه در ورود به اعتياد حتي تفكر آن نيز مسموم است و صِرف روي آوردن و استعمال مواد حكايت از اعتياد ندارد بلكه تفكر آن و رشد اين تفكر خطرناك و شايد قبل از مصرف سيگار دروازه‌ي ورود به اعتياد باشد. اما در مقابل صرفاً پرداختن به ترك آن هم به طورِ فكري قدم قابل ملاحظه‌اي براي ترك نيست. در واقع در بحث اعتياد، قبل از مصرف مواد، حتي تفكر آن غيرقابل قبول است، اما در مقابل تنها فكر كردن به ترك مناسب نيست و بايد در عمل به هدف درماني ترك كه همان پاكي است رسيد. تفكر ترك نشانه‌ي بسيار حائز اهميتي است اما كافي نيست. استمرار اين تفكر و تبديل آن به كاربرد عملياتي ترك قابل قبول است. حتي اين نكته الزامي است كه كاربرد عملياتي تفكر ترك بايد با وسواس خاصي انجام بپذيرد كه توضيح خواهيم داد.

انواع ترك
هر آن چيزي كه در اعتياد وجود دارد در ترك نيز نقطه مقابل دارد. اگر انزجار از مواد در ترك مطرح است، اشتياق به مواد در اعتياد جريان دارد. همان‌طور كه مي‌دانيد مواد بي‌شماري در اعتياد موج مي‌زند در بحث ترک نيز انواع مختلفي وجود دارد كه بيماران مبتلا به سندرم اعتياد با توجه به شرايطي كه در آن قرار دارند يكي از اين انواع را براي ترك اختيار مي‌كنند. يك نكته ‌‌اين‌كه بسياري از انواع ترك توسط خود بيمار ايجاد و خلق مي‌شود و درستي يا نادرستي آن بايد مورد تحقيق قرار بگيرد.
انواع ترك در مقابل انواع مختلف اعتياد و شيوه‌هاي مصرف آن است. همان‌طور كه در انواع مختلف ترک مي‌توان شخص مبتلا به سندرم اعتياد را ترك داد، همين افراد به صورت‌هاي گوناگون درگير اعتياد بوده‌اند به عنوان مثال: خوراكي، تدخيني، تزريق و... هر كدام از اين انواع مصرف مي‌تواند در يكي از انواع ترك قرار بگيرد. ضمن اختصارِ مطالب هرچه سريع‌تر به ذكر انواع ترك مي‌پردازيم و تمامي وجوه آن را تشريح مي‌كنيم.

1- ترك آگاهانه
موفقيت آميزترين و علمي‌ترين روش ترك، تركِ آگاهانه است. اين نوعِ ترك همان ترك كلينيكي تحت نظارت پزشك، روانشناس، مددكار و پرستار است. افرادي كه به ترك آگاهانه روي مي‌آورند با بينش كامل قدم در مسير ترك مي‌گذارند. اين افراد واجد فاكتورهاي ترك (در صفحات بعدي توضيح خواهيم داد) هستند از حمايت خانوادگي برخوردارند و تصميم قاطعي براي ترك گرفته‌اند. همچنين با ياري پرسنل درماني، لغزش‌ها و آن مصرف گريزي را مي‌توانند كنترل كنند. كاملاً در اختيار گروه درماني هستند، تحت نظارت به پيش مي‌روند و روشنگري در آنان حتي بدون توجه به ماده مصرفي، مشهود است. نقش خانواده و پشتيباني اين نهاد اجتماعي در ترك آگاهانه بسيار احساس مي‌شود. در ترك آگاهانه شخص مبتلا دچار احساسات گنگ و مبهم نمي‌شود و بدون پايه‌ي منطقي و عقلي به جلو پيش نمي‌رود. در ترك آگاهانه بيمار به اين نتيجه رسيده كه اعتياد يك بلاي خانمان‌سوز و لذت انتشار يافته از آن يك لذت كاذب با تخريب مضاعف است. تشخيص آن‌چه سلامتي را تضمين مي‌كند و آن‌چه سلامتي را دچار آسيب مي‌كند در ترك آگاهانه براي شخص مبتلا ايجاد مي‌شود. ضمنِ ‌‌اين‌كه در اين نوعِ ترك، فاكتورهاي ترك در بالاترين سطح خود مي‌باشند و سطح بينش شخص، بينش نسبي متمايل به بينش كامل است و شخص به عنوان بيمار خطاب مي‌شود نه معتاد.

2- ترك ناآگاهانه
اين نوعِ ترك كاملاً در خلاف جهتِ ترك آگاهانه قرار دارد. اصولاً در اين نوعِ ترك شخص مبتلا آمادگي پذيرش فرآيند ترك و قرار گرفتن در مسير درماني را ندارد. اجبار محيطي و بيروني براي ترك دادن شخص وجود داشته و شخص مبتلا براساس تمايل دروني براي ترك آورده نشده است. در اين نوعِ ترك تقريباً بينش تاريك موج مي‌زند و همچنين مصرف پنهاني و گاه و بيگاهِ مواد اعتيادآور ديده مي‌شود. افرادي كه دست به ترك ناآگاهانه مي‌زنند، در اين نوعِ ترك كمتر موفق مي‌شوند. بسياري از آنان حتي تعريف روشن و مبيّن از ترك ندارند و صرفاً براي رهاييِ كوتاه مدت از ماده‌ي مصرفي دست به ترك مي‌زنند و پس از چندي به دوران مصرف رجوع مي‌كنند. همچنين اثرِ مشاوره در اين‌گونه بيماران بسيار اندك و در بيشتر مواقع بي‌اثر مي‌باشد. قدرت تحليل مسائل و تشخيصِ ‌‌اين‌كه مصرف برابر است با نيستي و نابودي براي آنان مبهم و اگرچه شايد تمايل به ترك را تا حدودي داشته باشد اما به شدت ضعيف و بدونِ برنامه هستند. فاكتورهاي ترك در اين افراد كمتر ديده مي‌شود و اساس ترك آنان هيجان و احساسات مقطعي با تعهد بدون ضابطه است. در بررسي‌هاي انجام شده ترك ناآگاهانه دامنگير بسياري از افراد در حال ترك را گرفته است. در ترك ناآگاهانه شخص مبتلا بارها و بارها براي ترك اقدام كرده است و به طور مداوم با شكست همراه بوده و همين تنشِ ناشي از شكست در ترك باعث قطع اميد و تقويت بينشِ تاريك در آنان شده است.


3- تركِ تهِ خطي (به اصطلاح افراد مصرف كننده «يابويي»)
اين نوع ترك بدترين و ناموفق‌ترين نوعِ ترك مي‌باشد. ترك‌هاي تهِ‌ خطي كه نوعي خود درمانيِ بدون ملاحظات علمي است در گذشته بسيار رايج بوده و امروزه نيز نه بيشتر از گذشته بلكه با تعداد كمتري ديده مي‌شود. در اين نوعِ ترك در بسياري از مواقع خانواده‌ي شخص مبتلا به سندرم اعتياد بي‌خبر و حتي در صدد رها كردنِ بيمار برآمده‌اند. در ترك‌هاي تهِ خطي افراد مبتلا خود را در پستوها، اتاق‌هاي محقّر، كلبه‌ها، زير زمين‌ها محبوس مي‌كنند و روزهاي متمادي حتي آب و غذا نمي‌خورند. خطر مرگ در اين نوعِ ترك بسيار ديده مي‌شود. گاهي آنان خود را با غُل و زنجير مي‌بندند تا با اجحاف به بدن و رياضتِ خودخواسته ترك كنند. در اين نوعِ ترك نه شخصِ در حالِ ترك بينش دارد و نه خانواده‌ي او. اصولاً در اين‌گونه از ترك مسموميت‌ها، زخم‌هاي عميق و سرخوردگي‌هاي روحي، رواني و شخصيتي بسيار ديده مي‌شود و اميد به ترك و درصد موفقيت بسيار كمتر از ساير انواع ترك است. شخص مبتلا در اين نوعِ ترك فاقد فاكتورهاي ترك و همچنين فاقد استعداد ترك است. اين نوع ترك حتي از ترك ناآگاهانه وخيم‌تر و با عدم موفقيت روبه‌رو است. بسياري از بيماران اين نوعِ ترك را آزموده‌اند و به همان اندازه نيز شكست خورده‌اند، به خصوص در ترك مواد سنگيني مانند «هروئين» كه اين‌گونه ترك‌ها جوابگو نبوده و نيست. تنها نكته‌ي قابل توجه در اين نوع ترك، تصميم به ترك مواد است اما مشكل عمده‌ي اين نوع ترك روش ناصحيح و نادرست آن است.

4- ترك شخصيتي
از اين نوع ترك تا سه نوع ديگرِ پيشِ رو، ارتباط تنگاتنگي وجود دارد كه در شكل صفحات بعدي ترسيم مي‌كنيم. در ترك شخصيتي، شخص مبتلا به طور وجودي و دروني ترك مي‌كند. اين‌گونه ترك به صورت ظاهري و تيپيكال كه توضيح مي‌دهيم نيست. در ترك شخصيتي، وجود شخص براي ترك تمايل دارد آن‌چه شخصيت ناميده مي‌شود. درواقع شخصيت همان سايه‌ي افتاده در زمين است كه هميشه با ماست و نمي‌دانيم چگونه است. اگر ترك شخصيتي داريم به علت وجود ترك تيپيكال است. يك نكته ريز و حائز اهميت ‌‌اين‌كه موجه‌ترين نوع ترك، ترك شخصيتي است در مقابل مصرف شخصيتي كه لازم مي‌دانيم به توضيح آن بپردازيم.

مصرف شخصيتي
اين نوع مصرف كه بسيار دردناك است دقيقاً نقطه‌ي مقابل ترك شخصيتي است. در اين نوع مصرف شخص به طور وجودي و دروني به مصرف مي‌پردازد به طوري‌كه اعتياد جزيي از وجود او مي‌شود و تمامي شخصيت و هست و بودن او را در سيطره‌ي خويش قرار مي‌دهد. با مصرف شخصيتي به شدت مخالف و سعي در زدودن آن داريم. اين نوع مصرف جزء لاينفك شخص مبتلا است به طوري كه شخص مبتلا  را با چهارچوب اعتياد در كالبد او مي‌شناسند و هنگامي كه نامي از او بر زبان مي‌آيد عامل تداعي و همراه او با اعتياد است كه به ذهن متبادر مي‌شود. در مصرف شخصيتي آسيب به جسم كوچك‌ترين و كم اهميت‌ترين موضوع به چشم آمده است، چرا كه آسيب‌هاي عميق‌تري به شخصيت و ساختار وجودي شخص مصرف كننده وارد شده است.
پس از توضيح مصرف شخصيتي مي‌توانيم به ترك شخصيتي بيشتر بپردازيم و معنا و مفهومِ آن را بيش از پيش احساس كنيم. در ترك شخصيتي ساختار شخص را بايد از اعتياد به عنوانِ يكي از الگوهاي شخصيتي ترميم كرد. در پردازش و كاركردنِ بر روي افرادي كه به ترك شخصيتي احتياج دارند قطعاً تخصص و مهارت زيادي احتياج است. زدودن اعتياد از جان و روحِ شخص مبتلا هدف اولِ ترك‌هاي شخصيتي است به طوري كه شخص از شخصيت پاك و مبرّا از اعتياد برخوردار باشد.


5- ترك تيپيكال
ترك تيپيكال اگرچه نام ترك را به خود گرفته اما متأسفانه با موفقيت كمتري روبه‌رو مي‌باشد. در اين نوعِ ترك شخص اَداي افراد در حال ترك را درمي‌آورد در ‌حالي‌كه ذهن، تفكر و شخصيت فرد همچنان متمايل و مشتاق مصرف است. در ترك تيپيكال شخص مبتلا ظاهراً قصد ترك دارد. ظاهراً مشاوره را مي‌پذيرد و اگرچه تن به دارو درماني مي‌دهد اما «نگرش» درماني در او وجود ندارد. در اين نوعِ ترك كه با آن مخالفيم مفاهيمي وجود دارد كه براي درك بهتر و بيشتر آن مطالبي را توضيح مي‌دهيم:

مصرف تيپيكال
شايد اگر بگوييم اگر قرار بر اين باشد كه شخص دست به مصرف مواد اعتيادآور بزند، مصرف تيپيكال را به مصرف شخصيتي ترجيح مي‌دهيم اما از آن‌جا كه هر دو (مصرف شخصيتي- مصرف تيپيكال) در عنصر «مصرف» مشترك مي‌باشند در نهايت به شدت مخالف هستيم. اما همان‌طور كه در ترك تيپيكال توضيح داديم افرادي كه اين‌گونه ترك مي‌كنند اداي افراد ترك كننده‌ي شخصيتي را درمي‌آورند در مصرف تيپيكال هم اداي مصرف كنندگانِ شخصيتي را درمي‌آورند اين افراد از نگاهِ ديگران معتاد نيستند و از نگاه خودشان مصرف مواد دارند. البته اينان گاهي به طور تفنني مصرف مواد اعتيادآور را دارند و شايد تا سال‌ها درگير مصرفِ گاه و بيگاه مواد باشند اما تعداد كمتري از اين افراد مصرف روزانه و مستمر دارند، حتي در مصاحبه‌هاي باليني تأكيدِ بر مصرفِ گاه و بيگاهِ مواد دارند.
بنابراين در ترك تيپيكال ترك را جدي نمي‌گيرند مشابه مصرف تيپيكال كه مصرف را محدود انجام مي‌دهند. ما با ترك تيپيكال مخالف هستيم و گاهي نام ترك تفنني كه در صفحات بعدي توضيح خواهيم داد را به خود مي‌گيرد. بسياري از افراد در حال ترك در چهارچوب  ترك تيپيكال قرار مي‌گيرند و به همين علت از موفقيت كمتري برخوردارند ...

6- ترك در آزادي
يكي از بهترين‌هاي ترك، ترك در آزادي است. اين نوعِ ترك مانند ترك شخصيتي و ترك تيپيكال در كنار توضيحِ مفاهيم ديگري قابل عرضه مي‌باشد. ترك در آزادي در واقع سپردن ترك به خود بيمار با پشتيباني غيرمستقيم خانواده و در نهايت پرسنل درماني است. اين افراد با داشتن بينش بدون هيچ‌گونه غُل و زنجير و كنترلِ دوربين، با تقويت اراده و ‌‌اين‌كه خودِ آن‌ها به تنهايي مي‌توانند ترك كنند مورد پذيرش قرار مي‌گيرند، اما قبل از ترك در آزادي نقطه مقابل آن مصرف در آزادي قرار دارد كه به توضيح آن مي‌پردازيم.

مصرف در آزادي
به همان اندازه كه با ترك در آزادي موافقيم با مصرف در آزادي مخالفيم. كساني كه مصرف در آزادي دارند دست به استعمالِ (تدخين، خوراكي، تزريق) هرگونه مواد اعتيادآور مي‌زنند آنان به علت كنترل نشدن توسط اولياء، بزرگ‌ترها و حتي مديران آموزشي به راحتي دست به مصرفِ هرگونه مواد مي‌زنند و در زمان كمتري به عوارضِ بلندمدتِ اعتياد دچار مي‌شوند همچنين اين افراد جدا از ‌‌اين‌كه كنترل نشده‌اند بر خود هم كنترلي ندارند و بي‌مهابا در مسير اعتياد گام برمي‌دارند. همان‌طور كه در صفحات قبلي ذكر شد، ترك در آزادي در برابرِ مصرف در آزادي قرار مي‌گيرد. به طوري كه با تركِ در آزادي موافق و با مصرف در آزادي مخالفيم. اگر بيمار مبتلا به اعتياد داراي بينش كامل باشد و قدم در تركِ در آزادي بگذارد. بدون شك نتايج بهتري را به دست خواهد آورد.


7- ترك در محدوديت
اين نوع ترك يكي از انواعِ خفيف و هميشه لبه‌ي تيغ است. در اين نوع ترك فرد مبتلا با در نظر گرفته شدن و تحت كنترل بودن البته به طور مستمر و گاه خسته كننده، به طوري كه شخص احساسِ ناخوشايندي داشته باشد و براي فرار از اين حالت دست به مصرف مواد بزند تا كنترل ديگران از وي كاهش پيدا كند. در ترك در محدوديت گاهي مي‌شنويم كه اطرافيان شخص مبتلا، او را در حصار خانگي و به اجبار و يا گاهي با بستن به تخت كه در گذشته رواج داشته است حبس مي‌كند و حتي اگر شخص مبتلا آمادگي ذهني پذيرشِ ترك را نداشته باشد مورد قبول واقع نمي‌شود، و شخص تنها در ابعاد فيزيكي و جسمي قادر به ترك مواد خواهد بود. براي توضيح بيشتر اين نوع ترك، باز هم مفاهيمي مرتبط وجود دارد كه يكي از آن‌ها مصرف در محدوديت است. لطفاً توجه كنيد:

مصرف در محدوديت
در مصرف در محدودیت شخص مبتلا مانند مصرف در آزادي، آزاديِ بي‌حد و مرز براي استفاده از مواد را ندارد. اين بيماران از يك نوع ماده‌ي خاص استفاده مي كنند. گاهي اين افراد به صورت پنهاني با «مديريت اعتياد» سعي در مصرف مواد دارند و به شدت توسط ديگران تحت كنترل مي‌باشند. شيوه‌هاي فرزند پروري مقتدرانه از اين‌گونه مي‌باشند. اوليا با در نظر گرفتن شديد فرزندانشان سعي در حفظ سلامت او دارند، اگر شخصي گرايش به اعتياد داشته باشد يك گرايش محدود و اگر از ماده‌ي خاصي استفاده مي‌كند به صورت محدود است.

8- ترك تفنني
بسياري از بيماران مي‌دانند كه بايد ترك كنند اما همچنان دچار لذت كاذبِ ناشي از مواد اعتياد‌آور مي‌باشند. حتي اين بيماران در جهت ترك گام برمي‌دارند مراحل درماني مانند تشكيل پرونده و ساير امور را طي مي‌كنند و شايد تا ماه‌ها مصرف داروهاي تجويز شده را داشته باشند اما همچنان تمايل و اشتياق به استفاده از مواد را دارند. اين افراد به خصوص افراد بيماري كه از درمان نگهدارنده (متادُن درماني) استفاده مي‌كنند در دو حالت زير قرار مي‌گيرند:


اين افراد براي ‌‌اين‌كه از عوارض بيشتر مواد اعتيادآور رهايي يابند و همچنين اثرات نشئه‌كننده مواد را دارا باشند از متادُن در اندازه و دوزهاي بالا استفاده مي‌كنند و به خاصيت درماني آن به هيچ عنوان توجه نمي‌كنند. قصد ترك براي اين افراد وجود دارد اما اين نوع ترك براساس نقشه‌ي قبلي و تفنني است و هيچ‌گاه در جهت ترك تفكر اعتياد ثابت قدم نمي‌باشد.


اين بيماران از متادُن براي دادن مرخصي به خود استفاده مي‌كنند. آنان در بيشتر مواقع به علت مشكلات جسمي و روحي كه برايشان پيش مي‌آيد و به علت ايجاد تنش در مناسبات شغلي و خانوادگي سعي دارند براي مدتي نه به معناي ترك هميشگي، تنها براي آرام سازي جو مسموم موجود، از متادُن استفاده كنند. همچنين آنان پس از طي كردن مراحل آماده‌سازي و بازگشت به سلامت ظاهري در كنار زدودن تنش‌ها، مجدداً به مصرف مواد روي مي‌آورند.
اين نوع ترك (ترك تنفنني) در مقابل «مصرف تفنني» قرار مي‌گيرد آن‌جا كه شخص در فواصل منظم، مقدار معين و ماده‌ي معيني را مصرف مي‌كند. اين همان نوعي ترك تفنني است كه مصرف تفنني نام دارد. تنها شخص مبتلا جايگاه خود را تغيير مي‌دهد به‌طوري‌كه واژه‌ي ترك را به دوش مي‌كشد اما در قالب آن مصرف مي‌نمايد در نتيجه ترك تفنني و مصرف تفنني تفاوت چنداني با يكديگر ندارند و تنها در ادبيات گفتاري متفاوت هستند.

9- ترك كَمپي
اين نوع ترك اغلب در رابطه با بيمارانِ مبتلا به مواد صنعتي از جمله مت‌آمفتامين (شيشه) وجود دارد. شخص با اجبار و توسط ديگران به اردوگاه ترك برده مي‌شود. درستي يا نادرستي اين نوع ترك جاي بحث و كارشناسي دارد. در ترك‌هاي كمپي نمي‌دانيم از چه روش و اسلوبي براي درمان بيماران استفاده مي‌شود و خطر در حالِ بروز در اين‌گونه ترك‌ها به شدت عيان و در حالِ وقوع است. بيماراني كه خانواده تحمل نگهداري آنان را ندارد و توهم و هذيان در آنان به وضوح ديده مي‌شود در ترك‌هاي كمپي و در دوره‌هاي متعددي كه تعريف شده است نگهداري مي‌شوند. البته اين شيوه دچار نقاط ضعفِ بسياري است و تحريفات موجود در اين نوعِ ترك بسيار بيشتر از نقاطِ قوتِ‌ آن است. اين نوع ترك شديداً به بازنگري و تجديد نظر كارشناسان احتياج دارد و چه بَسا در صورت كارشناسي و بازنگري بتوان از اين شيوه‌ي ترك استفاده كرد در غير اين صورت نمي‌توان پس از آسيب‌هاي فراوانِ اين نوع ترك موفقيتي كسب كرد. اگر اين نوع ترك وجود دارد به علت ازدياد استفاده از مواد صنعتي است و اين يك خطر جدي و هشداري براي متخصصين حوزه‌ي پيشگيري و درمان اعتياد است.
با تمام توضيحاتي كه در صفحات گذشته داده شد تمامي ترك‌هاي گفته شده در سه حالت عمده قرار مي‌گيرند. به اين معنا كه مي‌توان هر بيمار را در يكي از اين سه حالت عمده قرار داد و ميزان پيشرفت او را سنجيد. اين عمل باعث مي‌شود تا نحوه‌ي ادامه درمان هم در جهت تجويز دارو و هم در جهت مشاوره و روانشناسي در حالت پيشرو قرار بگيرد. سه نوع عمده‌ي ترك عبارتند از:


1- ترك مقدماتي
ابتدايي‌ترين و اولين مرحله‌ در سه مرحله‌ ترك، ترك مقدماتي است. در اين مرحله شخص بيمار چه فاكتورهاي ترك را داشته باشد و يا نداشته باشد بايد پذيرشِ درمان را داشته باشد. بسياري از بيماران در اين مرحله قرار دارند. در ترك مقدماتي بيمار علاوه بر داروهاي نگهدارنده مانند «متادُن» امكانِ سوء مصرف مواد را همچنان دارد. در ترك مقدماتي صرفاً بيمار قدم اول را برداشته است و در دو زير مجموعه قرار مي‌گيرد:

1-1 ترك مقدماتي ايستا
در ترك مقدماتي ايستاد شخصِ بيمار علاوه بر قرار گرفتن در مسير ترك امكان مصرف تفنني و لغزش را به وجود مي‌آورد و در رفت و آمد ترك و عدم ترك قرار دارد. بيمار مبتلا در ترك مقدماتي ايستا دچار بينش تاريك است. هم‌چنان نقاط ابهامِ متفاوتي براي او وجود دارد. قطعاً خارج شدن از اين مرحله بايد در مسير ترك مقدماتي پيشرو قرار بگيرد كه در زير به توضيح آن مي‌پردازيم.

1-2 ترك مقدماتي پيشرو
اگر بيمار در صدد حركت به جلو و ادامه‌ي روشنِ ترك باشد قطعاً با خانه نشيني در ترك مقدماتي ايستا نمي‌تواند به موفقيت برسد. اگر بيمار حتي دچار بينش تاريك باشد اما همّت و اراده‌ي منحصر به فردي را نشان دهد مي‌تواند با استفاده از ترك مقدماتي پيشرو راه را براي رسيدن به مرحله‌ي دوم هموار كند. در ترك مقدماتي پيشرو شخصِ بيمار لغزش‌ها و مصرف تفننی خود را نه به‌طور واقع بلكه در درصد بالايي كنترل كرده است و با پذيرش درمان نگهدارنده (متادُن درماني) خود را از مصرف كننده‌ي صِرف رهانيده است. در ترك مقدماتي پيشرو شخص بيمار با صلاح‌ديد و تشخيص پزشك و روانشناس به مرحله‌ي بعدي ترك كه ترك مياني است و در دو حالتِ ترك میانی ايستا و ترك میانی پيشرو است وارد مي‌شود. در اين مرحله‌ي ترك (ترك مقدماتي) بيماران بسياري قرار دارند.

2- ترك مياني
پس از عبور از ترك‌ مقدماتي پيشرو فرد مبتلا به سندرم اعتياد، وارد ترك مياني مي‌شود. در ترك مياني شخص تحت كنترل «متادُن » قرار دارد و بينش نسبي در او شكل گرفته است. در ترك مياني كه عمده‌ي بيمارانِ در هر حال ترك را شامل مي‌شود گاه از يك ماه تا چند ماه بيماران را پوشش مي‌دهد.
در ترك مياني دو زير مجموعه مانند ترك مقدماتي وجود دارد كه در قسمت زير به آن مي‌پردازيم:

2-1- ترك مياني ايستا
در ترك مياني ايستا شخص بيمار با دوز دارويي معيّن و مشاوره در مسير ترك قرار مي‌گيرد اما هيچ تلاش و سعي مجددي براي كم كردن داروي درماني (متادون) نمي‌كند و در واقع امكان دارد از متادُن به عنوان داروي جايگزين مواد نيز استفاده كند. در اين مرحله شخصِ بيمار در بيشتر موارد ديده شده از متادُن به عنوان هدف استفاده مي‌كند و هيچ برنامه‌اي براي بعد از رسيدن به آن ندارد. شايد تا سال‌ها با يك داروي تعيين شده از متادُن استفاده كند و در مواردي با بازگشت به دوران ترك مقدماتي لغزش را تجربه كند.

2-2- ترك مياني پيشرو
اصولاً افرادي كه ترك مياني پيشرو را تجربه مي‌كنند كساني هستند كه از متادُن به عنوان ابزاري براي رسيدن به هدف درماني كه همانا ترك است استفاده مي‌كنند. بيماران اين مرحله با مديريتِ ترك و به دست گرفتن مسیر متادُن آن را مديريت مي‌كنند تا خود نيز به آن وابستگي نداشته باشند. ضمن ‌‌اين‌كه در ترك‌ مياني پيشرو آن‌چه به چشم مي‌آيد بينش و نگاهِ تازه‌ي بيمار به مقوله‌ي ترك است همچنين مدت عبور از اين مراحل براي هر بيمار، متفاوت است كه در صفحات پيش رو توضيح خواهيم داد.

3- ترك نهايي
عده‌‌ي كمي از بيماران در حالِ ترك در مرحله‌ي ترك نهايي قرار مي‌گيرند. در ترك نهايي هدف درماني كنار گذاشتن متادُن و در نهايت خروج از جريان و تفكر اعتياد چه در چهارچوب مصرف و چه در بحث ترك آن است. در ترك نهايي بيماران حاضر در آن مقدار دارويِ تجويز شده برايشان بسيار كم و در نهايتِ قطع مصرف دارويي است در ترك نهايي تنها يك محور وجود دارد كه آن هم ترك نهایی پيشرو است. كه به توضيح آن مي‌پردازيم ...

3-1- ترك نهايي پيشرو
در ترك نهايي پيشرو بيمار داراي بينش كامل است با استفاده‌ي ابزاري از متادُن به هدف والاتر و مهم‌تر كه ترك باشد مي‌انديشد و به آن نيز مي‌رسد. دغدغه‌ي ترك در اين افراد بيش از سايرين در گروه‌هاي اول و دوم است. سرعت درماني و نگرش بيمار بسيار در خورِ توجه است. فاكتورهاي ترك در آنان در بالاترين سطح درماني است. آنان معتاد نيستند و بيمارند. مهارت‌هاي مقابله با وسوسه به مواد در آنان با رشد مضاعف همراه بوده است. در ترك نهايي پيشرو شاهد ختم درمان هستيم، كمتر پيش مي‌آيد كه در ترك نهايي پيشرو شخص دچار بازگشت به دوران اعتياد باشد. آنان حتي در بسياري از مواقع خود، به عنوان مربي و آموزش افراد معتاد در حال ترك دست به كار مي‌شوند و از تجربيات خود براي اين افراد استفاده مي‌كنند. آنان مدير ترك هستند و اگرچه عده‌ي كمي در آن قرار دارند اما همين تعداد كم نشانه‌ي وجود داشتن مرحله‌اي به نام ترك نهايي پيشرو است.

بحث ويژه
با تمامي انواع گفته شده و مطرح شده دانستيم كه ترك كوركورانه و بدون برنامه منجر به موفقيت كمي خواهد شد. در اين مراحل كه با شكست روبرو مي‌شويم دچار تنش و سرخوردگي خواهيم شد و شخص مبتلا احساس مي‌كند كه نمي‌تواند ترك كند. و تبلور اين احساس مبهم باعث گرايش مجدد او به دوران اعتياد مي‌شود و در حالي اين اتفاق در حالِ وقوع است كه شخص با بينش و روشنگري مي‌تواند ترك را با موفقيت سپري كند اگرچه سختي راه دردآور است اما ترك اتفاق خواهد افتاد.

منبع : بخشی از کتاب خارج از نوبت

اثر : ابراهیم نوریان

ناشر : انتشارات نظری 1392


"استفاده از مطلب با درج منبع بلا مانع است"


نظرات
هادی | 1392/4/31 17:50:05

با اهالی اعتیاد ای به زنجیر کشیده شدگان بدست خویشتن ! خود را به زنجیر کشیدید تا بتوانید دیگران را تحمّل کنید و دیگران نیز شما را و نیز خود ، خویشتن را در رابطه با دیگران . شما معتاد ھیچ چیزی نیستید بلکه معتاد رابطه اید ، روابطی ناحق ! شما در فرار از تنھائی به این اسارت افتاده اید . ھرکه تنھا شد و تنھائی اش را دوست داشت ھرگز معتاد نمی شود زیرا محتاج کسی بعنوان گریزگاه نمی شود . آنچه را که عشق و عاطفه و دوستی می نامی مھد اعتیاد و علّت اسارت توست . این دروغ را برانداز تا اعتیاد برافتد . چرا که خواه ناخواه از محبوبت انتقام خواھی گرفت . مخواه که محبوب باشی تا مجبور به عشق نمائی نشوی تا به دام اعتیاد گرفتار میائی . رازت را با صدای بلند گفتم تا شاید نجات یابی. از کتاب " ابرانسان" علی اکبر خانجانی
هادی | 1392/4/31 17:49:30

تنها راه قطعی ترك اعتیاد - ترک کسانی که به همراھشان مواد مصرف می کنید. - تبدیل مصرف مواد از عیاشی به دارو ، و سپس کاھش تدریجی مواد بدون جایگزین. - ترک ستم به اھل خانه و رجعت به کانون خانواده. - ترک گناھان بزرگ مثل زنا، ربا ، رشوه و قمار. - ترک روابط ریائی. - طلب حلالی از کسانی که از شما دل آزرده اند. - رویکرد به فعالیتھای جسمانی بھراه نرمش و استفاده از طبیعت. - مصرف فراوان شیر و عسل و میوه جات. - جستجوی شغلی حلال ھر چند با درآمدی اندک. - این حقیقت را بدانید که ھرگز نمی توان مواد مخدر را به صرف مضرّاتش ترک نمود ھمانطور که نمی توان جھنّم را بخاطر عذابھایش ترک نمود . بدانید که اعتیاد غل و زنجیری است که انسان را در ستم محدود می کند . پس دست از ستم بکشید تا این زنجیر از شما باز شود . استاد علی اکبر خانجانی
نظر دهید
نام و نام خانوادگی


آدرس ایمیل


نظر تذکر:کد HTML ترجمه نمی شود!

آنچه در عکس می بینید وارد کنید:

جستجو



امروز

1398/6/24



محصولی در سبد خرید شما نیست
آدرس ایمیل:

رمز عبور: